Get a site

قرارداد های اداری از منظر قواعد عمومی قرارداد ها- قسمت ۱۱

قراردادهای اداری با توجه به عنوان آنها و موضوعی که باید طبق قرارداد انجام شود تعیین می گردند و با توجه به نوع آنها نیز مقررات خاص بر آنها حاکم است بعنوان مثال اگر قرارداد اداری با عنوان استخدام منعقد شودمقررات استخدامی حاکم بر آن خواهد بودو اگر قرارداد به صورت پیمانکاری باشدشرایط عمومی پیمان بر آن حاکم است.[۲۷] با توجه به مطالب فوق قراردادهای اداری که توسط دولت یا دستگاههای اجرایی به منظور انجام وظایف دولت منعقد می شوند را می توان در دسته بندی های زیر تقسیم نمود.
گفتارنخست – قراردادهای مربوط به استفاده از نیروی انسانی
موضوع این نوع از قرارداد های اداری استفاده موسسات دولتی از نیروی کار انسان در جهت امور مربوط به اداره و انجام خدمات عمومی است.
الف – قرارداد استخدام
دولت که وظیفه اجرای خدمت عمومی را بر عهده دارد بدون وجود منابع و نیروی انسانی قادر به انجام این مهم نخواهد بود.علی الاصول بکار گیری نیروی انسانی در نهادهای دولتی تابع شرایطی است که در قوانین استخدامی [۲۸] آمده است .اما بکار گیری نیروهای انسانی از طریق انعقاد قرارداد استخدام نیز امکانپذیر خواهد بود که با استناد به ماده ۷۹قانون محاسبات عمومی این گونه قراردادهای اداری از شمول تشریفات مناقصه و مزایده نیز خارج هستند.[۲۹] در ادامه به ذکر انواع قراردادهای استخدامی پرداخته خواهد شد.
۱-استخدام پیمانی
قرارداد استخدام پیمانی ،نوعی از قرارداد اداری است که بموجب آن مستخدم پیمانی برای مدت معین به استخدام وزارتخانه یا موسسه یا شرکت دولتی در می آید. قوانین استخدامی استخدام پیمانی را بعنوان نوعی قرارداد تلقی کرده اند.[۳۰]
بموجب ماده ۱ آیین نامه استخدام پیمانی [۳۱] وزارتخانه و موسسات مشمول قانون استخدام کشوری می توانند برای پست های موقت خود را از افراد واجد شرایط بطور پیمانی استفاده و نیازهای پرسنلی خود را تامین کنند.قراردادهای استخدام به مدت یکسال منعقد و از جمله قراردادهای حقوق عمومی است که شرایط آن از پیش تعیین شده و غیر قابل تغییر است با این حال طبق مفاد قرارداد طرفین می توانند با اخطار یکماهه قرارداد را قبل از انقضاء مدت فسخ نماینده و تمدید این قرارداد در خاتمه آن منوط به توافق و امضاء مجدد طرفین است.
۲- قرارداد خرید خدمت
بر اساس تعاریف انجام شده در قوانین ایران استخدام خرید خدمت افراد در دستگاههای دولتی برای انجام وظایف معین است و به محض اتمام کار یا وظیفه مشخص خاتمه می یابد . شرایط مستخدمین خرید خدمت تابع مقررات مالی است و همچنین اداره می تواند هر لحظه قرارداد استخدام خرید خدمت را لغو کند.[۳۲] این نوع استخدام نیز شباهت های زیادی به قرارداد اداری دارد وبا کمی اغماض می توان گفت که از انواع قراردادهای اداری است .
۳- استخدام روزمزد
علاوه بر مستخدمین رسمی دائمی ،پیمانی و خرید خدمت در برخی از مواقع دستگاههای دولتی می توانند برای برخی از وظایف موقت که در ادارات دولتی پست ثابت و دائم برای آنها تعیین نشده است با افراد به صورت روزانه قرارداد منعقد نمایند.این نوع مستخدمین برای کارهای معین و بیشتر برای مشاغل عادی و فنی استخدام می شوند.[۳۳] قراردادهای استخدام روز مزد نیز از جمله قراردادهای اداری می باشند.
ب- قرارداد ارائه یک خدمت عمومی
از آنجائی که در دولتهای امروزی بیشتر توجه به سمت کوچک کردن ساختار و تشکیلات دولت است و دولتها از تصدی گری های غیر ضروری پرهیز می کنند.انجام و ارائه بسیاری از خدمات عمومی توسط دولت به بخش غیر دولتی واگذار می گردد.بنابراین قراردادهای ناظر بر واگذاری ارائه یک خدمت عمومی به بخش خصوصی ازدیاد یافته است.این نوع قراردادها را نیز می توان از انواع قراردادهای اداری برشمرد که به تعدادی از آنها اشاره می کنیم.
۱- قرارداد مربوط به ارائه خدمات مخابراتی و پستی
در این نوع قرارداد ارائه خدمات مخابراتی و پستی از طریق ایجاد و بهره برداری از دفاتر خدمات فن آوری اطلاعات و ارتباطات در سطح شهر یا روستا صورت می گیرد.طرفین قرارداد شرکت مخابرات یا پست و تلگراف از یک طرف و اشخاص حقیقی یا حقوقی از طرف دیگر می باشند که تعهد و تکالیفی را در زمینه ارائه خدمت مذکور به عهده می گیرند. نرخ خدماتی که به افراد ارائه می شود طی تعرفه های مشخصی تعیین میگردد.
۲- قراردادهای خدمات حراست
در این نوع قراردادها خدمات حراستی از قبیل مراقبت یا محافظت و انجام اقدامات لازم به منظور جلوگیری از خسارت ،ورود غیر مجاز به اماکن ،تاسیسات و تجهیزات و کالاها در یک محدوده مشخص به اشخاص واگذار می شود.قراردادهای خدمات حراست از جمله قراردادهایی هستند که با شرکتها یا اشخاصی منعقد می گردند که توانایی تامین نیروی انسانی را جهت انجام خدمات حراست داشته باشند.همچنین در اینگونه قراردادها بایستی صلاحیت نیروی انسانی بکار گرفته شده توسط در خواست کننده خدمات حراست و دولت و نهادهای اداری تائید گردد.هر چند این نوع از قراردادها غالبا به عنوان پیمانکاری منعقد می شود اما به لحاظ اینکه در این نوع قراردادها نوعی استفاده از زور و حتی سلاح گرم نیز می تواند مطرح گردد،آنها را با عنوان خاص مطرح کرده ایم.[۳۴]
۳- قراردادهای مربوط به حفظ و نگهداری فضای سبز
این نوع قراردادها در سالهای اخیر مابین شهر داریها و اشخاص به جهت حفظ و نگهداری فضای سبز منعقد می گردد.در این نوع قرارداد که قطعا یک قرارداد اداری به حساب می آید طرف قرارداد متعهد به انجام اموری در راستای حفظ و نگهداری فضای سبز و پارکها می گردد.
۴- قراردادهای مربوط به ارائه یا مدیریت حمل و نقل عمومی
این نوع قرارداد میان موسسات دولتی و عمومی با اشخاص خصوصی جهت ارائه خدمات حمل و نقل تنظیم می گردد.در این قرارداد طرف مقابل متعهد می گردد وسایل و افراد لازم برای حمل و نقل عمومی شهر وندان یا گروهی خاص را برای مدت مشخصی بکار گیرد تا خدمات حمل و نقل را به بهاء مشخص که در قرارداد ذکر می شود در اختیار دستگاه یا موسسه دولتی یا عمومی قرار دهد.
گفتار دوم – قراردادهای مربوط به ایجاد تاسیسات و بناهای عمومی یا بهره برداری از ثروتهای ملی
موضوع این نوع از قرارداد های اداری استفاده دولت از تسهیلات بخش خصوصی در جهت ایجاد تاسیسات و بناهای عمومی یا واگذاری بهره برداری از ثروتهای ملی به اشخاص است.
الف – قراردادامتیاز [۳۵]
قرارداد امتیاز قراردادی است که بموجب آن دولت یا موسسات وابسته به آن بر طبق شرایط معین اداره یک امر عام المنفعه و یا بهره برداری از یک ثروت ملی را بطور انحصاری به شخص یا اشخاصی معین واگذار می کنند که در مدت معینی به سرمایه خود اداره یا بهره برداری کند ودر ازای کار وزحمت خود وجوهی را از مصرف کنندگان یا از دولت دریافت دارد و یا سهمی از منافع خود را به دولت بپردازد.[۳۶]امتیاز به موجب قانون میسر می شود و امتیاز گیرنده نیز نماینده دولت محسوب می گردد.ازجمله قراردادهای امتیاز که در مورد اداره یک امر عام المنفعه باشد می توان به قراردادهای امتیاز آب و تلفن اشاره داشت و در مورد بهره برداری از یک ثروت ملی می توان به قرارداد امتیاز بهره برداری از معادن یا صید ماهی از دریا اشاره داشت.
ب- قراردادهای مربوط به معادن
موضوع این نوع از قرارداد اداری واگذاری امور مربوط به اکتشاف ، استخراج و فروش از معادن می باشد.
۱-قرارداد اکتشاف
به موجب بند ج ماده یک قانون معادن مصوب ۱۳۶۲قرارداد اکتشاف “قراردادی است که جهت انجام عملیات مطالعاتی و اجرای طرح تصویب شده از طرف وزارت معادن و فلزات بین دارنده موافقتنامه اصولی اکتشاف وزارت معادن فلزات منعقد می شود.”بنابراین این گونه از قراردادها پس از اخذ مجوز از وزارت معادن وفلزات جهت انجام مطالعات و بررسی طرحهای اکتشافی در ناحیه معادن برای مدت معین منعقد می شود.قرارداد اکتشاف باید حاوی حجم عملیات ،مبلغ،مدت،بررسی فنی و اقتصادی ،نحوه پرداخت،نحوه فسخ و چگونگی حل اختلاف باشد. [۳۷]
۲- قرارداد استخراج و فروش
به موجب بند ف قانون معادن مصوب ۱۳۶۲قرارداد استخراج و فروش”قراردادی است که بین وزارت معادن و فلزات و بخش تعاونی و خصوصی برای استخراج و فروش مقدار معینی از معادن غیر بزرگ ودر محدوده مشخص منعقد گردد.”این نوع قرارداد در مورد استخراج و فروش در معادن سنگهای ساختمانی ،نمک طعام ،ماسه معمولی و مواد معدنی طبقه یک از جمله سنگ آهن منعقد می گردد.
ج- قراردادهای نفتی
به لحاظ اهمیت فراوان صنعت نفت و گاز و فراورده های مشتق از آن در اقتصاد داخلی و جهانی قراردادهای نفتی توسط شرکت ملی نفت با رعایت تشریفات مناقصه با اشخاص حقوقی واجد شرایط صرف نظر از نوع آن منعقد می گردد. در اینجا صرفا از باب آشنایی بصورت خلاصه به برخی از آنها اشاره می گردد.
۱- قرارداد امتیاز نفتی
قراردادهای امتیاز از جمله قدیمیترین قراردادهای نفتی در ایران بحساب می آیند که مطابق با آنها دولت امتیاز میدانهای نفتی را به اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی )واگذار می کند که در آن با سرمایه خود عملیات اکتشاف ،توسعه و بهره برداری و بازاریابی و فروش محصول را انجام دهند.در این نوع قرارداد صاحب امتیاز هزینه کلیه امور را می پردازدو نوعی بهره مالکانه و مالیات به دولت به عنوان مالک میادین تعلق می گیرد.قرارداد امتیاز وقتی منعقد می گردد که کشور صاحب میادین نفتی سرمایه و تخصص لازم جهت استفاده و بهره برداری از ذخایر نفتی خود را ندارد. علی الاصول اینگونه قراردادهای امتیاز نفتی بلند مدت هستند.[۳۸]
۲-قرارداد مشارکت درتولید
بر اساس قرارداد مشارکت در تولید ،دولت در مقام مالک ذخایر نفتی پروانه بهره برداری از این منابع را با شرایط خاص به شرکتهای سرمایه گذار نفتی واگذار می کند.شرکت نفتی نیز همانند قراردادهای امتیاز به سرمایه گذاری در عملیات تولید و بهره برداری از میادین نفتی پرداخته و حاصل تولید را به نسبتی که در قرارداد ذکر شده میان خود و دولت تقسیم می کند.[۳۹]

خرید متن کامل در این لینک