Get a site

الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت و اثرات آن برخدمات مرتبط با شرکت ملی نفت ایران- قسمت ۱۸

در سالهای اخیر، صنعت پتروشیمی به عنوان فراهم آورنده فرصت برای آفرینش ارزش افزوده و تبدیل مواد خام (نفت و گاز) به محصولات با ارزش در کشورهای خاورمیانه و بخصوص در ایران که دارای ذخایر عظیم هیدروکربوری (١۵٧ میلیون بشکه) و گاز طبیعی (٣٣,۶ تریلیون متر مکعب) است، جایگاهی ویژه یافته است.
صنایع پتروشیمی، بخشی از صنایع شیمیایی است که محصولاتش را از نفت خام یا گاز طبیعی تولید می‌کند. از ویژگیهای این صنعت، تنوع محصولات آن و تأمین مواد اولیه هزاران کارگاه و کارخانه صنایع پایین دستی است که از نظر اشتغالزایی و کسب درآمدهای ارزی و قطع وابستگی نقش بسیار مؤثری در اقتصاد کشور دارد.محصولات پتروشیمی در ساخت موادی نظیر لاستیکها، پلاستیکها، شوینده ها، کودها، چسبها، اسیدها، رنگها، سموم و الیاف مصنوعی که هرکدام ماده اولیه صدها ماده دیگر هستند، مورد استفاده قرار می گیرند.[۳۹]
۳-۷-۶- اهمیت و ضرورت صنایع تکمیلی و ارزش افزوده نفت
با توجه به این که ۷۰ درصد ارزش افزوده صنعت پتروشیمی در صنایع تکمیلی محقق می شود می توان فقط با توسعه این بخش و با سطح فعلی مواد اولیه تولیدی در کشور،درآمدی زیادی در سال کسب کرد که معادل نیمی از درآمد حاصل از صادرات نفت خام خواهد بود. تهیه و تبدیل مواد اولیه میعانات گازی، متان، اتان، پروپان و نفت به محصولات مصرفی مانند کیف و کفش و لباس و پوشاک، کلیه لوازم برقی و غیر برقی آشپزخانه، قطعات خودرو و تجهیزات مربوطه و غالب آن چیزهایی که در پیرامون خود می بینیم و از آنها استفاده می کنیم از میز و صندلی و لوازم لوکس تزیینی داخل و بیرون از منزل و تجهیزات مورد نیاز برای احداث یک ساختمان تا لوازم پزشکی و کامپیوتر و میلیونها مورد دیگر … محصولات وابسته به زیرمجموعه صنایع پتروشیمی و صنایع پایین دستی آن است که در یک زنجیره به هم پیوسته در ارتباط با یکدیگر قرار دارند.
این در حالی است که علی رغم مزیت نسبی ایران در پتروشیمی و صنایع پایین دستی آن، ما شاهد زنجیره های گسسته ای در این بخش هستیم و به همین جهت اکثر مواد تولیدی در بخش های مختلف صنایع پتروشیمی پس از صادرات به کشورهای صنعتی چون چین، ژاپن واتحادیه اروپا و تبدیل شدن به محصولات نهایی، مجددا و با قیمت های گزاف به کشور وارد شده و مورد مصرف قرار می گیرند.
البته ناگفته نماند با توسعه صنایع بالادستی و میانی پتروشیمی در سال های گذشته، گام های مهمی در تکمیل زنجیره ارزش این صنعت برداشته شده اما خام فروشی همچنان مهمترین مزیت این صنعت در ایران به شمار می رود و این در حالی است که داده های موجود حاکی از آن است که حدود ۷۰ درصد ارزش افزوده صنعت پتروشیمی در صنایع تکمیلی محقق می شود و این بخش همراه و همگام با صنایع بالادستی توسعه نیافته است.
۳-۷-۷-قوانین مرتبط با صنایع بالادستی نفت
۱-ماده ۱۴ قانون برنامه چهارم توسعه و سرمایه گذاری در صنایع بالادستی نفت.
۲-۱- به منظور افزایش ظرفیت تولید نفت و حفظ و ارتقاء سهمیه ایران در تولید اپک[۴۰]، تشویق و حمایت از جذب سرمایه گذاری و منابع خارجی در فعالیتهای بالادستی نفت و گاز بویژه درمیادین مشترک و طرحهای اکتشافی کشور، اطمینان و حفظ و صیانت هر چه بیشتر با افزایش ضریب بازیافت از مخازن نفت و گاز کشور، انتقال و بکارگیری فناوری جدید در توسعه و بهره برداری از میادین نفتی و گازی و امکان استفاده از روشهای مختلف قراردادهای بین المللی به شرکت ملی نفت ایران اجازه داده میشود تا سقف تولید اضافی به انعقاد قراردادهای اکتشاف و توسعه میدان با تامین منابع مالی با طرف های خارجی با شرکت های صاحب صلاحیت داخلی متناسب با شرایط میدان اقدام نماید.
۲-۲- به شرکت ملی نفت ایران اجازه داده می شود برای توسعه میدانهای نفت و گاز تا سقف تولید اضافی، روزانه یک میلیون بشکه نفت خام و دویست پنچاه میلیون متر مکعب گاز طبیعی با اولویت میادین مشترک پس از تصویب توجیه فنی و ابتکاری طرح ها در شورای اقتصاد و مبادله موافقتنامه با سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور اقدام نماید. سیاستهای کلی ابلاغی بخش نفت و گاز در برنامه پنجم توسعه نیز براساس بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی بدنبال ابلاغ سیساستهای کلی در بخش نفت و گاز و سیاستهای برنامه پنجم توسعه در برنامه ریزی کوتاه مدت و برنامه ریزی بلند مدت اعلام گردیده است.
۳-۷-۸- برنامه های دراز مدت برنامه پنجم توسعه[۴۱]
چشم انداز و اهداف کلان پیشنهادی صنعت نفت در افق ۲۰ ساله.
کسب جایگاه اول فناوری نفت و گاز در منطقه
کسب جایگاه دوم تولید نفت در اپک
کسب جایگاه سوم تولید گاز در جهان
کسب جایگاه اول منطقه بلحاظ میزان ارزش افزوده تولیدی در زنجیره تولید نفت و گاز با تاکید بر افزایش تولید فرآورده های پتروشیمی نیل به مرکزیت تجارت نفت و گاز در منطقه و تبدیل شدن به کریدور راهبردی تجارت هیدروکربوری منطقه
۳-۷-۹- برنامه های کوتاه مدت برنامه پنجم توسعه
ایجاد ثبات در مدیریت صنعت نفت و جلب اعتماد و همراهی مدیران و کارکنان صنعت نفت
افزایش بهره وری برای گذر موفق از شرایط کنونی
تامین به موقع انواع حامل های انرژی مصرف کشور
احیای ظرفیت تولید نفت خام
بازاریابی و بالابردن میزان صادرات نفت خام و سایرفرآوردهای نفتی
اولویت برداشت گاز از میدان نفت و گاز پارس جنوبی و میادین مشترک
بهینه سازی مصرف انرژی
اصلاح ساختار قراردادهای نفتی و توسعه طرحهای با اولویت
راهبردهای پیشنهادی وزارت نفت برای تحقق اهداف چشم انداز برنامه پنجم توسعه و سیاستهای ابلاغی رهبری.
۳-۷-۱۰- خدمات سوآپ فرآورده های نفتی(SWAP)[42]
سوآپ عبارت است از واردات فرآورده در یک نقطه مرزی کشور و مصرف آن در داخل و در قبال آن صدور فرآورده با همان مشخصات از مرز خروجی دیگر. سوآپ فرآورده یکی از فعالیت های عمده شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی کشور توسط پایانه های نفتی ایران بوده که در بردارنده منافع بسیاری برای شرکت ملی نفت ایران می باشد که مهمترین آنها بشرح ذیل می باشد.
–   تامین بخشی از نیاز نیروگاه های کشور و مردم به فرآورده های نفتی در مناطق شمال، شمال شرق و غرب کشور؛
–   صرفه جویی در هزینه های حمل و نقل فرآورده از مبادی تولید به مناطق اشاره شده؛
–  آزاد شدن بخشی از ناوگان حمل و نقل فرآورده و امکان استفاده از آن در بخش های دیگر به منظور تسریع و تسهیل در امر سوخت رسانی؛
–   کسب درآمد برای شرکت از طریق دریافت حق سوآپ (هزینه جابجایی)
–   صادرات فرآورده های مازاد بر نیاز داخل به عنوان معوض و جلوگیری از انباشت آن در مخازن شرکت های نفتی؛
با توجه به اینکه سوآپ منافع سیاسی و اقتصادی برای کشور به همراه دارد ولی تاکنون از این دریچه اقتصادی بهره برداری بهینه نشده است هرچند قدمهایی در خصوص ورود بخش خصوصی شده است ولی تصمیم گیریهای درستی در این مورد اتخاذ نشده است.[۴۳]
سوآپ نفت عملی است که بواسطه آن دولت یا بخش خصوصی نفت،گازو فرآورده های نفتی را با نفتکش در بندر پایانه نفتی شمال از همسایگان خارجی (روسیه- قزاقستان و ترکمنستان) تحویل گرفته خریداری کرده و در مرز دیگر همان مقدار نفت را در جزیره خارگ خلیج فارس به سایر کشورها صادر می کند.
۳-۷-۱۱-تاثیرات سوآپ نفتی در حوزه اقتصادی:
نفتی که از شمال کشورسوآپ می شود در پالایشگاههای نفتی تهران، اراک و تبریز استفاده شده و بدین ترتیب هزینه انتقال نفت از جنوب به شمال کشور کاهش می یابد و علاوه بر آن به دلیل کیفیت بالای نفت وارداتی، می توان فرآورده های بیشتری بدست آورد و نیز سود بیشتری را عاید کشورکرد و معادل همان مقدار نفت که تحویل میگیرد کارمزد و اجرت دریافت می کردند.

خرید متن کامل در این لینک